Theo cách xếp phổ biến trên các trang phong thủy, trầu bà lá xanh thuộc hành Mộc nên được cho là hợp người mệnh Mộc, Hỏa (Mộc sinh Hỏa) và Thủy (Thủy sinh Mộc). Vì trầu bà có nhiều giống khác màu, người tin phong thủy thường chọn giống theo mệnh: trầu bà vàng chanh cho mệnh Thổ, trầu bà cẩm thạch trắng cho mệnh Kim. Đây là quan niệm dân gian, không có căn cứ khoa học. Trầu bà dễ sống, leo cột hoặc cắm nước đều được, nhưng theo ASPCA cây độc với chó mèo.
| Giống trầu bà | Màu lá | Hành thường được gán | Mệnh hay được gợi ý |
|---|---|---|---|
| Trầu bà xanh, trầu bà vàng đốm (golden pothos) | Xanh có vệt vàng | Mộc | Mộc, Hỏa, Thủy |
| Trầu bà vàng chanh (Neon) | Vàng chanh sáng | Thổ | Thổ, Kim (Thổ sinh Kim) |
| Trầu bà cẩm thạch (Marble Queen) | Loang trắng kem | Kim | Kim, Thủy (Kim sinh Thủy) |
| Trầu bà lá nhỏ loang trắng (N'Joy) | Xanh loang trắng | Kim, Mộc | Tuỳ nơi |
Trầu bà là cây gì
Trầu bà hay gặp nhất trong nhà là Epipremnum aureum, còn gọi golden pothos. Theo mô tả về loài, cây có nhiều tên gọi, trong đó có "cây tiền" ở tiểu lục địa Ấn Độ, và được gọi là "thường xuân quỷ" vì rất khoẻ, vẫn xanh ngay cả khi để ở chỗ tối. Các giống phổ biến gồm Marble Queen lá xanh loang trắng, Neon lá vàng chanh, N'Joy lá nhỏ loang trắng và lớn chậm.
Ở Việt Nam, chữ "trầu bà" còn được dùng cho nhiều cây họ Ráy khác, như trầu bà đế vương, trầu bà Nam Mỹ (thường là các loài Philodendron, Monstera). Cách chăm cơ bản gần giống nhau, nhưng khi đọc phong thủy hay mua cây nên hỏi rõ là giống nào.
Ý nghĩa của trầu bà trong phong thủy dân gian
Trầu bà leo lên cột, lên kệ, dây dài xanh tốt quanh năm, nên được hiểu là thăng tiến, sinh sôi. Cây hay được đặt ở bàn làm việc, kệ sách, phòng khách, văn phòng. Cách gọi "cây tiền" ở một số nước cũng gắn trầu bà với tài lộc.
Tra mệnh theo năm sinh
Mệnh nạp âm tính theo năm âm lịch. Sinh vào tháng 1 hoặc đầu tháng 2 dương lịch, trước Tết, thì tính theo năm âm lịch trước đó.
| Mệnh | Năm sinh từ 1960 đến 2011 |
|---|---|
| Kim | 1962, 1963, 1970, 1971, 1984, 1985, 1992, 1993, 2000, 2001 |
| Mộc | 1972, 1973, 1980, 1981, 1988, 1989, 2002, 2003, 2010, 2011 |
| Thủy | 1966, 1967, 1974, 1975, 1982, 1983, 1996, 1997, 2004, 2005 |
| Hỏa | 1964, 1965, 1978, 1979, 1986, 1987, 1994, 1995, 2008, 2009 |
| Thổ | 1960, 1961, 1968, 1969, 1976, 1977, 1990, 1991, 1998, 1999, 2006, 2007 |
Ví dụ: người sinh năm 1991 (Tân Mùi) mệnh Thổ. Theo cách xếp trầu bà xanh vào hành Mộc thì kém hợp vì Mộc khắc Thổ; người tin phong thủy thường chọn trầu bà vàng chanh hoặc chậu màu vàng, nâu đất.
Chọn giống theo chỗ đặt, không chỉ theo mệnh
Màu lá không chỉ là chuyện phong thủy mà còn quyết định cây cần bao nhiêu sáng. Lá loang trắng, vàng có ít diệp lục hơn lá xanh, nên:
- Trầu bà xanh chịu bóng tốt nhất, hợp góc phòng ít sáng, văn phòng đèn huỳnh quang.
- Trầu bà vàng chanh, cẩm thạch cần sáng hơn. Đặt tối lâu ngày thì lá mới ra xanh dần, mất màu loang, dây vươn dài, lá thưa.
- Giống lá nhỏ loang trắng lớn chậm, hợp chậu để bàn.
Nếu mệnh "hợp" với giống loang trắng nhưng nhà thiếu sáng, cây sẽ khó giữ được màu. Khi đó chọn trầu bà xanh và chậu màu hợp mệnh là cách người tin phong thủy hay dùng.
Chăm trầu bà trong nhà
Nhiệt độ. Theo mô tả về loài, trầu bà phát triển tốt ở khoảng 17 đến 30 độ C, hợp khí hậu trong nhà ở Việt Nam. Tránh luồng gió máy lạnh thổi thẳng và nơi gần cửa sổ lạnh mùa đông miền Bắc.
Ánh sáng. Sáng gián tiếp. Nắng gắt chiếu thẳng làm cháy lá.
Tưới. Theo mô tả về loài, tưới khi đất khô, thường một đến hai tuần một lần tuỳ mùa và chỗ đặt. Lá vàng hàng loạt, gốc mềm thường do tưới quá nhiều, xem bài cây trầu bà bị vàng lá.
Leo cột hay rủ. Trầu bà rủ từ kệ cao cho lá nhỏ, dây dài. Cho leo cột, rễ khí bám vào cột, lá thường to dần. Cách làm cột có ở bài cây trầu bà leo cột.
Nhân giống. Theo mô tả về loài, trầu bà giâm cành rất dễ, cả trong nước lẫn trong đất. Cắt đoạn có một hai mắt và rễ khí, cắm vào nước sạch, thay nước định kỳ. Cách giữ cây cắm nước lâu dài có ở bài cây trầu bà thủy sinh.
Hoa. Theo mô tả về loài, trầu bà gần như không tự ra hoa khi trồng; một trong những lần ra hoa tự nhiên cuối cùng được ghi nhận trong trồng trọt là năm 1964. Vì vậy các lời đồn "trầu bà ra hoa là điềm lạ" gần như không gặp trong thực tế.
Độc tính
Theo Hiệp hội phòng chống ngược đãi động vật Mỹ (ASPCA), trầu bà vàng độc với chó và mèo do chứa tinh thể canxi oxalat không tan. Dấu hiệu gồm kích ứng miệng, bỏng rát ở miệng, lưỡi, môi, chảy nhiều nước dãi, nôn, khó nuốt. Theo mô tả về loài, nhựa cây cũng có thể gây kích ứng da và sưng miệng ở người.
- Đặt chậu trên kệ cao, treo cao, không để dây rủ xuống sàn nơi thú cưng với tới.
- Đeo găng khi cắt tỉa, rửa tay sau đó.
- Nếu thú cưng nhai phải và sưng miệng, chảy dãi nhiều, nôn, đưa đến bác sĩ thú y. Trẻ nhỏ ăn phải có biểu hiện bất thường cần được đưa đi khám.
Trầu bà cắm nước có hợp phong thủy không
Nhiều người đặt trầu bà cắm lọ thủy tinh trên bàn làm việc. Theo cách hiểu phong thủy, nước thuộc hành Thủy, mà Thủy sinh Mộc, nên trầu bà cắm nước được xem là cách kết hợp tốt, nhất là với người mệnh Thủy và Mộc. Về mặt chăm cây, trầu bà sống được lâu trong nước nếu thay nước định kỳ, rửa lọ, giữ lá không ngập nước. Cây cắm nước lớn chậm hơn cây trồng đất vì ít dinh dưỡng.
Chọn trầu bà khi mua
- Lá xanh bóng, không có đốm nâu, mép lá không cháy.
- Thân dây chắc, khoảng cách giữa các lá ngắn đều.
- Đất không có mùi hôi, gốc không thâm.
- Mặt dưới lá không có rệp sáp trắng.
Câu hỏi thường gặp
Cây trầu bà hợp mệnh gì?
Theo cách xếp trầu bà lá xanh vào hành Mộc, cây được cho là hợp mệnh Mộc, Hỏa và Thủy. Người mệnh Thổ, Kim thường được gợi ý chọn giống lá vàng chanh hoặc cẩm thạch trắng.
Trầu bà vàng hợp mệnh gì?
Trầu bà vàng chanh thường được gán hành Thổ theo màu lá, nên hay được gợi ý cho người mệnh Thổ và Kim. Đây là quan niệm dân gian.
Đặt cây trầu bà ở đâu trong nhà?
Nơi có sáng gián tiếp như gần cửa sổ có rèm, kệ sách, bàn làm việc sáng. Treo cao hoặc đặt kệ cao nếu nhà có chó mèo.
Cây trầu bà có độc không?
Có. Theo ASPCA, trầu bà độc với chó mèo do canxi oxalat, gây rát miệng, chảy dãi, nôn. Nhựa cây có thể gây kích ứng da người.
Trầu bà đế vương có giống trầu bà thường không?
Không. Trầu bà đế vương thường là một loài Philodendron lá to, mọc thành bụi, khác chi với trầu bà vàng rủ dây (Epipremnum). Cách chăm gần giống nhau, nhưng cây đế vương cần chậu lớn hơn và không rủ dây.