Cây lưỡi hổ có độc nhưng ở mức nhẹ. Theo Hiệp hội phòng chống ngược đãi động vật Mỹ (ASPCA), lưỡi hổ chứa saponin, độc với chó và mèo, có thể gây buồn nôn, nôn và tiêu chảy khi nhai phải. Trẻ nhỏ nhai lá có thể bị khó chịu ở miệng và đường tiêu hoá. Chạm vào lá hay để cây trong phòng không gây hại. Cách phòng đơn giản nhất là đặt cây ngoài tầm với, và đi khám khi người hoặc thú cưng ăn phải có triệu chứng nặng hoặc kéo dài.
| Đối tượng | Mức độ | Triệu chứng thường gặp | Việc làm |
|---|---|---|---|
| Chó, mèo nhai lá | Nhẹ, theo ASPCA là độc | Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, chảy nước dãi | Lấy phần lá khỏi miệng, cho uống nước, theo dõi, gọi bác sĩ thú y nếu nặng |
| Trẻ nhỏ nhai lá | Thường nhẹ | Khó chịu miệng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy | Lau sạch miệng, cho uống nước, đi khám nếu nôn nhiều, lừ đừ, sưng môi lưỡi, khó thở |
| Người lớn chạm lá | Không đáng kể | Thường không có | Không cần làm gì |
| Người da nhạy cảm dính nhựa | Nhẹ | Ngứa, đỏ da | Rửa bằng nước và xà phòng |
| Nhựa dính mắt | Nhẹ đến vừa | Cay, đỏ mắt | Rửa mắt bằng nhiều nước sạch, đi khám nếu không đỡ |
Lưỡi hổ độc vì chất gì
Lưỡi hổ (Dracaena trifasciata, trước đây gọi là Sansevieria trifasciata) chứa saponin, nhóm hợp chất có tính tạo bọt như xà phòng, có vị đắng. Theo ASPCA, saponin là chất gây độc ở lưỡi hổ đối với chó và mèo. Theo mô tả về loài, saponin trong lưỡi hổ độc nhẹ với chó mèo và có thể gây rối loạn tiêu hoá nếu ăn phải.
Vị đắng và lá cứng, dai khiến người và phần lớn thú cưng ít khi ăn nhiều. Phần lớn trường hợp chỉ là nhai vài miếng rồi nhả ra.
Lưỡi hổ có độc với mèo không
Có. ASPCA xếp lưỡi hổ vào danh sách cây độc với mèo, triệu chứng gồm buồn nôn, nôn, tiêu chảy. Mèo hay gặm lá cây trong nhà, nhất là mèo nuôi trong nhà hoàn toàn, nên đây là trường hợp gặp thường xuyên nhất.
Lưu ý: lưỡi hổ không nằm trong nhóm "lily" thật (chi Lilium, Hemerocallis), là nhóm có thể gây suy thận cấp ở mèo. Nhưng triệu chứng nôn, bỏ ăn ở mèo có nhiều nguyên nhân, nếu không chắc mèo ăn phải cây gì, mang theo ảnh cây hoặc mẩu lá khi đi khám.
Lưỡi hổ có độc với chó không
Có, mức độ tương tự mèo theo ASPCA. Chó con hay gặm đồ vật và có thể nhai cả lá lẫn rễ. Chó nhai nhiều có thể nôn, tiêu chảy, chảy nhiều nước dãi.
Trẻ nhỏ ăn phải lá lưỡi hổ
Trẻ nhỏ hay cho mọi thứ vào miệng. Với lưỡi hổ, lá dai và đắng nên trẻ thường chỉ cắn một ít. Xử lý ban đầu:
- Lấy phần lá còn trong miệng ra, lau sạch miệng bằng khăn ẩm.
- Cho trẻ uống một ít nước.
- Không cố gây nôn.
- Theo dõi trong vài giờ: nôn, tiêu chảy, quấy khóc, chảy nhiều nước dãi.
Đưa trẻ đi khám ngay nếu trẻ nôn nhiều, lừ đừ, sưng môi hoặc lưỡi, khó nuốt, khó thở, hoặc không rõ trẻ đã ăn bao nhiêu và ăn cây gì. Mang theo mẩu lá hoặc ảnh cây. Có thể liên hệ Trung tâm Chống độc của Bệnh viện Bạch Mai hoặc cơ sở y tế gần nhất để được hướng dẫn.
Thú cưng ăn phải lá lưỡi hổ
- Lấy phần lá còn trong miệng ra nếu làm được an toàn.
- Cho uống nước sạch.
- Không tự cho uống thuốc của người.
- Theo dõi nôn, tiêu chảy, bỏ ăn, lừ đừ.
Liên hệ bác sĩ thú y nếu thú cưng nôn nhiều lần, tiêu chảy kéo dài, bỏ ăn, lừ đừ, hoặc là thú nhỏ, thú già, thú đang có bệnh. ASPCA cũng khuyên liên hệ bác sĩ thú y ngay khi nghi thú cưng ăn phải cây độc.
Nhựa lưỡi hổ có độc không
Khi cắt lá, phần thịt lá tiết nhựa trong. Nhựa có saponin, với da nhạy cảm có thể gây ngứa, đỏ. Người lớn cầm, lau lá, thay chậu thông thường không bị ảnh hưởng.
Khi cắt tỉa, giâm lá, tách bụi:
- Đeo găng nếu da nhạy cảm.
- Không dụi mắt khi tay còn dính nhựa.
- Rửa tay bằng xà phòng sau khi làm.
- Dọn sạch lá cắt bỏ để thú cưng không nhai.
Để lưỡi hổ trong nhà có an toàn không
Có, với cách đặt hợp lý. Lưỡi hổ không thải chất độc ra không khí và không "hút hết oxy" ban đêm. Theo mô tả về loài, cây quang hợp kiểu CAM, mở khí khổng ban đêm để giữ nước. Chi tiết về lưỡi hổ trong phòng ngủ có ở bài cây lưỡi hổ để trong phòng ngủ có tốt không.
Cách đặt an toàn khi nhà có trẻ nhỏ và thú cưng:
- Đặt cao. Kệ cao, bàn cao mà trẻ và mèo không trèo tới. Mèo nhảy giỏi, nên chọn chỗ không có bệ đỡ để nhảy lên.
- Chọn chậu nặng, vững cho cây cao đặt sàn, tránh trẻ kéo đổ.
- Nhặt lá rụng, lá cắt ngay.
- Tạo cỏ riêng cho mèo như cỏ mèo, cỏ lúa mạch, để mèo có thứ gặm thay cây cảnh.
- Lưỡi hổ mini trên bàn làm việc, kệ sách dễ đặt ngoài tầm với hơn cây lớn, xem thêm bài cây lưỡi hổ mini để bàn.
So với các cây trong nhà khác
Lưỡi hổ không phải cây độc nhất trong nhà. Nhiều cây phổ biến khác như trầu bà, lan ý chứa tinh thể canxi oxalat, theo ASPCA gây bỏng rát miệng, chảy dãi, khó nuốt ở chó mèo. Nếu nhà có thú cưng hay gặm cây, cỏ lan chi (cây nhện) là lựa chọn được ASPCA xếp là không độc với chó và mèo.
Những hiểu lầm hay gặp
- "Lưỡi hổ hút khí độc nên bản thân cây cũng độc": không liên quan. Độc tính đến từ saponin trong lá, chỉ gây hại khi ăn phải.
- "Lưỡi hổ độc nên không để trong phòng ngủ": để trong phòng không gây hại, chỉ cần đặt ngoài tầm với của trẻ và thú cưng.
- "Lưỡi hổ dùng làm thuốc nên ăn được": một số bài thuốc dân gian có nhắc tới lưỡi hổ, nhưng không nên tự dùng lá cây cảnh để uống, đắp. Cây cảnh còn có thể dính thuốc bảo vệ thực vật, phân bón.
- "Chỉ loại lưỡi hổ viền vàng mới độc": các giống lưỡi hổ đều thuộc cùng nhóm cây chứa saponin, nên cẩn thận như nhau.
Câu hỏi thường gặp
Cây lưỡi hổ có độc với người không?
Độc nhẹ nếu nhai, ăn phải, có thể gây khó chịu miệng, buồn nôn, nôn. Chạm lá, để cây trong phòng không gây hại. Nhựa có thể gây ngứa với da nhạy cảm.
Mèo ăn lá lưỡi hổ có chết không?
Theo ASPCA, lưỡi hổ gây buồn nôn, nôn, tiêu chảy ở mèo. Các triệu chứng thường nhẹ, nhưng nếu mèo nôn nhiều, bỏ ăn, lừ đừ thì cần đưa đến bác sĩ thú y.
Nhà có trẻ nhỏ có nên trồng lưỡi hổ không?
Được nếu đặt ngoài tầm với của trẻ, chọn chậu vững và dọn lá rụng. Lá dai, đắng nên trẻ thường không ăn nhiều, nhưng vẫn nên phòng.
Lưỡi hổ có thải khí độc không?
Không. Lưỡi hổ không thải khí độc. Chất độc saponin chỉ gây hại khi nhai, ăn phải lá.
Rễ và củ lưỡi hổ có độc không?
Rễ, thân rễ và lá lưỡi hổ đều thuộc cùng một cây chứa saponin, nên cũng cẩn thận như với lá. Khi tách bụi, thay chậu, gom sạch phần rễ cắt bỏ để chó con, mèo không nhai.