Cây kim tiền bị vàng lá phần lớn do tưới quá nhiều, củ và rễ bị úng. Các nguyên nhân khác ít gặp hơn: nắng gắt chiếu trực tiếp, thiếu sáng lâu ngày, thiếu phân hoặc cành già tự vàng. Cách phân biệt nhanh nhất là xem lá vàng ở đâu, đất ướt hay khô và củ dưới gốc còn cứng hay đã mềm.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào cần thay đất, cắt củ |
|---|---|---|---|
| Cả cành vàng từ chân lên, đất ướt | Úng nước | Ngưng tưới, kiểm tra củ | Củ mềm, có mùi |
| Vàng lá chét rải rác, cành ngả | Úng nhẹ hoặc thiếu sáng | Dời chỗ sáng hơn, giãn tưới | Cành gục sát gốc |
| Mảng vàng nhạt, khô nâu phía hướng nắng | Cháy nắng | Dời khỏi nắng trực tiếp | Không cần |
| Lá dưới vàng từ từ, cây lâu không bón | Thiếu đạm hoặc cành già | Bón phân loãng mùa cây lớn | Không cần |
| Vàng đầu lá, đầu lá khô | Tưới thất thường, muối tích trong đất | Tưới đẫm xả đất, đều tay hơn | Đất đóng váng trắng |
Vì sao kim tiền dễ vàng lá khi tưới nhiều
Kim tiền (tên khoa học Zamioculcas zamiifolia) có củ to dưới đất và cuống lá mọng nước. Cây trữ nước trong củ nên chịu hạn rất tốt. Ngược lại, khi đất ẩm liên tục, củ không thở được, rễ thối dần. Cây phản ứng bằng cách cho cả cành vàng rồi đổ.
Trong nhà ở Việt Nam, nhất là phòng máy lạnh hoặc mùa mưa, đất trong chậu có thể ẩm cả tuần. Nếu tưới theo thói quen mỗi tuần một lần, úng là chuyện sớm muộn.
Cách kiểm tra nguyên nhân
- Cắm que tre sâu xuống gần đáy chậu, để 5 phút rồi rút lên. Que ướt, dính đất là đất đang quá ẩm.
- Bóp nhẹ gốc cành vàng. Gốc mềm, sẫm màu, dễ rời khỏi củ là úng.
- Nếu nghi úng, nhấc cả bầu ra. Củ khoẻ căng, cứng, vỏ nâu nhạt. Củ úng mềm, nhăn, có mảng thâm đen, mùi chua.
- Nếu đất khô và củ cứng, xét ánh sáng. Cây đặt sát kính có nắng chiều thường cháy mảng. Cây ở góc tối cả năm thì cành mới mọc yếu, dài và nhạt màu.
- Nếu đã hơn một năm không thay đất, không bón, lá dưới vàng đều từ từ thì nghĩ đến thiếu dinh dưỡng.
Xử lý khi kim tiền vàng lá do úng
- Ngưng tưới.
- Cắt bỏ cành đã vàng hẳn sát gốc. Lá vàng không xanh lại được.
- Nhấc cây ra khỏi chậu, bỏ đất ướt.
- Cắt củ và rễ thối bằng dao sắc đã lau cồn, cắt lùi vào phần trắng chắc.
- Để cây nơi thoáng, bóng râm 1–2 ngày cho mặt cắt khô.
- Trồng lại vào đất tơi, thoát nước nhanh: đất sạch trộn nhiều perlite, đá pumice hoặc vỏ thông. Chậu phải có lỗ thoát nước.
- Chờ khoảng một tuần rồi mới tưới nhẹ lần đầu.
- Từ đó chỉ tưới khi đất khô gần hết chiều sâu chậu.
Nếu củ đã mềm toàn bộ, bạn có thể cứu giống bằng cách cắt cành hoặc lá chét còn xanh đem giâm vào đất ẩm hay nước sạch. Kim tiền giâm ra củ khá chậm, thường mất vài tháng.
Xử lý các nguyên nhân khác
Cháy nắng. Dời cây ra xa cửa kính có nắng trực tiếp buổi trưa và chiều. Kim tiền hợp ánh sáng sáng nhưng tán xạ. Vết cháy không lành lại, lá quá xấu thì cắt.
Thiếu sáng. Chuyển cây đến gần cửa sổ, cách vài mét, hoặc bổ sung đèn trồng cây. Cây quen chỗ tối thì dời dần để tránh sốc.
Thiếu phân. Bón phân NPK cân đối pha loãng khoảng một nửa liều ghi trên bao bì, 1 lần mỗi tháng vào mùa cây ra cành mới. Không bón khi cây đang úng hoặc vừa thay đất.
Vàng đầu lá. Tưới đẫm cho nước chảy qua đáy chậu vài lần để xả muối, lần sau tưới đều tay hơn. Có thể cắt tỉa phần đầu lá khô theo đúng dáng lá.
Lá già. Mỗi năm vài cành già ở ngoài vàng rồi khô là bình thường nếu cây vẫn ra cành mới.
Phòng vàng lá về lâu dài
- Tưới ít và thưa. Kim tiền chết vì thừa nước nhiều hơn vì thiếu nước.
- Dùng chậu vừa cỡ, có lỗ thoát nước, không để nước đọng đĩa lót.
- Đặt cây nơi sáng, không nắng gắt chiếu thẳng.
- Thay đất khi củ chật kín chậu, thường 2–3 năm một lần.
- Kim tiền có tinh thể calci oxalat trong nhựa, khi cắt tỉa nên đeo găng và rửa tay, để xa tầm với của trẻ nhỏ và thú cưng.
Câu hỏi thường gặp
Cây kim tiền lá bị vàng phải làm sao?
Trước tiên xem đất. Đất ướt thì ngưng tưới và kiểm tra củ, cắt phần thối, thay đất thoát nước. Đất khô thì xét ánh sáng và phân bón. Cắt bỏ cành đã vàng hẳn vì lá vàng không xanh lại.
Cây kim tiền bị vàng đầu lá là do đâu?
Thường do tưới lúc quá khô lúc quá ướt, hoặc muối từ nước máy và phân tích lại trong đất. Tưới đẫm xả đất vài lần và tưới đều hơn. Cũng có thể do cây đặt sát máy lạnh, gió khô thổi thẳng vào.
Cây kim tiền bị vàng lá có phải là bệnh không?
Phần lớn không phải bệnh do sâu nấm từ bên ngoài mà do chăm sóc, chủ yếu là tưới nhiều. Khi củ đã úng thì nấm và vi khuẩn mới vào làm thối. Xử lý nguồn nước là chính.
Cây kim tiền bị thối gốc có cứu được không?
Còn phần củ cứng thì cứu được bằng cách cắt hết phần thối và trồng lại vào đất khô thoát nước. Nếu củ mềm hết, hãy giâm cành hoặc lá chét còn xanh để giữ giống.