Cây vàng đều cả phiến ở lá già phía dưới thường là thiếu đạm (N). Vàng giữa các gân, gân vẫn xanh ở lá già thường là thiếu magie (Mg), còn ở lá non trên ngọn thường là thiếu sắt (Fe). Với cây cảnh trồng chậu trong nhà, úng nước và thiếu sáng gây vàng lá nhiều hơn thiếu chất, nên hãy loại trừ hai nguyên nhân đó trước khi bón.
| Kiểu vàng | Chất có thể thiếu | Bón gì trước | Khi nào nghĩ đến nguyên nhân khác |
|---|---|---|---|
| Lá già vàng đều cả phiến và gân, cây còi | Đạm (N) | Phân NPK có đạm, pha loãng | Đất ướt lâu ngày, rễ đen |
| Lá già vàng giữa gân, gân xanh | Magie (Mg) | Phân có magie hoặc vi lượng | Chỉ vài lá rất già |
| Lá non vàng giữa gân, gân xanh | Sắt (Fe) | Phân vi lượng có sắt chelate | Đất kiềm, tưới nước đá vôi |
| Mép lá già vàng rồi cháy nâu | Kali (K) | Phân có kali | Tưới thất thường, muối đọng |
| Lá non vàng nhạt đều, cây chậm lớn | Lưu huỳnh (S) hoặc sắt | Phân vi lượng đầy đủ | Rễ hỏng, đất bí |
Vì sao vị trí lá vàng cho biết chất thiếu
Cây chuyển một số chất từ lá già sang lá non khi thiếu. Đạm, magie và kali di chuyển được, nên khi thiếu, cây rút chúng khỏi lá già để nuôi ngọn. Kết quả là lá già vàng trước.
Sắt, lưu huỳnh, canxi thì kém di chuyển. Khi thiếu, lá non mọc ra đã thiếu ngay, nên vàng ở ngọn trước. Nguyên tắc này được dùng rộng rãi trong tài liệu dinh dưỡng cây trồng của các trường nông nghiệp.
Kiểm tra trước khi kết luận thiếu chất
Cây cảnh trong chậu hiếm khi thiếu chất khi đất còn mới. Làm các bước sau trước khi mua phân:
- Kiểm tra đất. Cắm que tre xuống gần đáy chậu. Đất ướt lâu ngày làm rễ thối, rễ thối không hút được chất nên lá vàng giống như thiếu đạm.
- Kiểm tra ánh sáng. Cây để góc tối lâu ngày lá nhạt, vàng, thân vươn dài. Bón thêm không giải quyết được.
- Xem tuổi đất. Đất đã trồng trên 1–2 năm, chưa bón lần nào thì khả năng thiếu chất cao hơn.
- Xem mặt đất. Có lớp váng trắng trên mặt đất hoặc quanh lỗ thoát nước là muối tích tụ do bón nhiều. Thừa phân cũng làm vàng, cháy lá.
- Xem nước tưới. Nước giếng khoan nhiều đá vôi có thể làm đất kiềm dần, cây khó hấp thu sắt dù trong đất vẫn có.
Cách bón cho cây cảnh trong chậu
- Chọn phân NPK cân đối dành cho cây lá, có thêm vi lượng (magie, sắt, mangan, kẽm). Loại tan chậm dạng hạt hoặc dạng nước pha tưới đều được.
- Pha loãng hơn liều trên bao bì, khoảng một nửa. Cây trong nhà lớn chậm, dễ bị thừa phân.
- Tưới ẩm đất bằng nước sạch trước, rồi mới tưới phân. Bón lên đất khô dễ làm cháy rễ.
- Bón khoảng 1 lần mỗi 3–4 tuần vào mùa cây ra lá mới. Mùa lạnh hoặc cây đang yếu thì ngưng.
- Không bón khi cây đang úng, vừa thay chậu hoặc vừa cắt rễ. Chờ cây ra lá mới rồi hãy bón.
- Nếu thấy lá non vàng giữa gân, dùng thêm phân vi lượng có sắt dạng chelate theo hướng dẫn trên bao bì.
Lá đã vàng hẳn thường không xanh lại. Dấu hiệu bón đúng là lá mới mọc ra xanh bình thường sau vài tuần.
Khi nào thay đất tốt hơn bón thêm
- Đất đã trồng trên 2 năm, nén chặt, nước tưới chảy tràn mặt mà không thấm.
- Rễ mọc kín chậu, chui ra lỗ thoát nước.
- Mặt đất có váng trắng dày.
Lúc này thay đất mới, tơi xốp sẽ giúp cây hồi nhanh hơn nhiều so với tiếp tục bón.
Câu hỏi thường gặp
Cây bị vàng lá tưới gì?
Trước hết tưới nước sạch đúng lúc đất khô, vì thừa hay thiếu nước là nguyên nhân phổ biến nhất. Nếu đã loại trừ nước và ánh sáng, tưới phân NPK cân đối pha loãng có vi lượng.
Cây bị vàng lá gân xanh là thiếu gì?
Vàng giữa gân mà gân còn xanh thường là thiếu magie nếu xảy ra ở lá già, thiếu sắt nếu xảy ra ở lá non. Dùng phân có vi lượng và kiểm tra đất có bị kiềm do nước tưới không.
Cây bị vàng lá non là do đâu?
Thường do thiếu sắt hoặc lưu huỳnh, hoặc rễ hỏng khiến cây không hút được vi lượng. Đất kiềm cũng làm cây khó lấy sắt. Kiểm tra rễ trước, rồi bổ sung phân vi lượng.
Cây bị vàng lá có dùng thuốc gì không?
Nếu vàng lá do thiếu chất thì cần phân bón, không phải thuốc. Chỉ dùng thuốc bảo vệ thực vật khi thấy rõ sâu hại hoặc nấm bệnh, và nên hỏi cửa hàng vật tư nông nghiệp để chọn đúng loại cho cây trong nhà.