Cây trầu bà Nam Mỹ (Monstera deliciosa) trồng trong nhà được và là một trong những cây lá lớn phổ biến nhất cho phòng khách. Theo NC State Extension, trong nhà cây thường cao khoảng 1,8–2,4 m. Cây cần chỗ sáng không có nắng gắt chiếu thẳng, cột để leo, đất tơi thoát nước và chỉ tưới khi khoảng một phần tư đến một phần ba lớp đất trên đã khô.
| Yếu tố | Cây cần | Dấu hiệu thiếu | Dấu hiệu thừa |
|---|---|---|---|
| Ánh sáng | Sáng tán xạ, gần cửa sổ | Lá nhỏ, không xẻ, cuống dài | Lá cháy vàng mảng |
| Nước | Tưới khi đất trên khô 1/4–1/3 chậu | Lá rũ, mép cong, khô | Lá vàng, đất có mùi |
| Nhiệt độ | Khoảng 15–29°C | Dưới 10°C lá thâm, ngưng lớn | Sát kính nóng, lá héo trưa |
| Chỗ | Đường kính tán 1 m trở lên | Lá chạm tường, gãy cuống | Không áp dụng |
| Cột leo | Cột xơ dừa, cột rêu | Thân đổ ngang, lá nhỏ | Không áp dụng |
Trầu bà Nam Mỹ là cây gì
Tên gọi trầu bà Nam Mỹ ở Việt Nam thường chỉ Monstera deliciosa, cây họ Ráy gốc rừng nhiệt đới Trung Mỹ. Ngoài tự nhiên, cây leo bám thân cây cổ thụ và có thể cao hàng chục mét. Đặc trưng là lá lớn xẻ thùy và có lỗ.
Cần phân biệt với trầu bà lá xẻ (một số loài Philodendron lá xẻ sâu) và "Monstera mini" (thực ra là Rhaphidophora tetrasperma, lá nhỏ hơn nhiều). Cách chăm tương tự, nhưng kích thước cây trưởng thành khác nhau.
Chọn chỗ đặt trong nhà
- Gần cửa sổ sáng. Cách cửa sổ khoảng 1–2 m, có rèm mỏng nếu nắng chiều chiếu thẳng. Theo NC State Extension, cây ưa sáng vừa phải, không ưa nắng trực tiếp.
- Đủ rộng. Lá trưởng thành to, tán vươn ra mọi phía. Để cây ở góc hẹp, lá chạm tường sẽ gãy cuống, rách lá.
- Tránh luồng gió máy lạnh và lối đi hẹp. Lá lớn dễ va chạm.
- Không đặt sát kính hướng tây. Nắng chiều qua kính làm cháy lá rất nhanh.
Phòng thiếu sáng vẫn giữ cây sống được, nhưng lá mới sẽ nhỏ, không xẻ và cuống vươn dài.
Cách tưới
- Chọc ngón tay hoặc que tre xuống đất. Khi khoảng một phần tư đến một phần ba lớp đất trên đã khô thì tưới.
- Tưới đẫm đến khi nước chảy ra lỗ đáy, rồi đổ nước thừa.
- Mùa nóng trong phòng sáng có thể khoảng 1 tuần một lần. Mùa mưa, phòng máy lạnh thưa hơn.
- Chậu lớn nặng khó nhấc, nên đặt trên đế có bánh xe để dễ đổ nước thừa và xoay chậu.
Cột leo và rễ khí
Monstera ra rễ khí dài từ các đốt thân. Rễ này dùng để bám cột và hút ẩm.
- Cắm cột xơ dừa hoặc cột rêu vào chậu khi thay chậu, sát thân chính.
- Buộc lỏng thân vào cột bằng dây mềm. Hướng rễ khí vào cột.
- Tưới ẩm cột xơ dừa khi tưới cây để rễ khí bám dễ hơn.
- Rễ khí quá dài, vướng víu có thể cắt bớt hoặc dẫn xuống đất. Cắt vài rễ không hại cây.
Cây được leo cột thường cho lá to và xẻ nhiều hơn cây để bò ngang.
Vì sao lá không xẻ
Lá non của Monstera tròn hình tim, chưa xẻ. Cây chỉ ra lá xẻ khi đã đủ lớn và đủ sáng. Các nguyên nhân khiến lá mãi không xẻ:
- Cây còn nhỏ.
- Thiếu sáng. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất trong nhà.
- Không có cột leo, cây bò ngang.
- Thiếu dinh dưỡng lâu ngày, đất chưa từng thay.
Lá đã mọc ra không tự xẻ thêm. Chỉ lá mới mọc sau khi chỉnh ánh sáng mới xẻ nhiều hơn.
Đất, chậu và bón phân
- Đất tơi: đất trồng cây trộn vỏ thông, xơ dừa, perlite. Rễ Monstera cần thoáng khí.
- Chậu có lỗ, rộng hơn bầu rễ khoảng 5 cm mỗi lần thay. Thay chậu khoảng 1–2 năm một lần khi rễ chật.
- Bón phân NPK cân đối cho cây lá khoảng 1 lần mỗi tháng vào mùa cây ra lá, pha đúng hoặc loãng hơn liều trên bao bì.
Lưu ý an toàn
Theo NC State Extension, mọi bộ phận của Monstera deliciosa chứa tinh thể calci oxalat, gây rát miệng, lưỡi, họng, chảy nước dãi, nôn nếu nhai phải, và nhựa có thể gây kích ứng da. Chỉ quả chín tự rụng mới ăn được, và cây trồng trong nhà hiếm khi ra quả. Để cây xa tầm với của trẻ nhỏ và thú cưng.
Câu hỏi thường gặp
Cây trầu bà Nam Mỹ có quả không?
Có, ngoài tự nhiên cây ra quả dài như bắp ngô xanh. Trong nhà rất hiếm khi ra quả. Quả chỉ ăn được khi chín hẳn, quả xanh chứa tinh thể gây rát miệng.
Cây trầu bà Nam Mỹ có độc không?
Lá, thân và rễ có tinh thể calci oxalat gây rát miệng và kích ứng nếu nhai phải, nhựa có thể làm ngứa da. Đeo găng khi cắt tỉa và để cây xa trẻ nhỏ, chó mèo.
Cây trầu bà Monstera trồng trong nhà được không?
Được, miễn là có chỗ đủ sáng và đủ rộng. Monstera là cây cỡ lớn, hợp phòng khách gần cửa sổ hơn là góc tối hay phòng nhỏ.
Cây trầu bà Nam Mỹ bao lâu tưới một lần?
Khi khoảng một phần tư đến một phần ba lớp đất trên đã khô. Mùa nóng thường khoảng một tuần, mùa mưa hay phòng máy lạnh thưa hơn. Kiểm tra đất thay vì tưới theo lịch.